Ga naar hoofdcontent

Stappenplan

Samen stoppen werkt !
Meedoen met Stoptober is altijd een goed idee. En helemaal als je besluit om met de
hele organisatie de uitdaging aan te gaan. Want als iets de afgelopen jaren duidelijk
is geworden, dan is het wel dat een positieve aanpak het verschil maakt. Samen
stoppen werkt. Hoe meer collega’s meedoen, hoe groter de kans op succes.

Stoptober is de eerste stap naar een rookvrij bedrijf. Een organisatie die actief beleid
voert om roken binnen en buiten de bedrijfsmuren uit te bannen. Dat betekent dat
alle omgevingsfactoren die roken mogelijk en geaccepteerd maken, de deur uit gaan.
Maar ook dat aan collega’s en werknemers wordt gevraagd om niet meer te roken
onder werktijd, ook niet vanuit huis in online meetings.


Volledig rookvrij in vier stappen
Een rookvrij bedrijf valt of staat met een rookvrij-beleid. In dit stappenplan leest hoe u
dat succesvol kunt implementeren in uw bedrijf.
Stap 1: Creëer draagvlak en commitment
Stap 2: Voorbereiden en plannen maken
Stap 3: Opstarten en uitvoeren
Stap 4: Monitoren, evalueren & verbeteren


Stap 1: Creëer draagvlak en commitment

Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om rookvrij verder te gaan. De interesse in een
rookvrij-beleid kan voortkomen uit verschillende motivaties en argumenten. Maar of u
het nu voor uw eigen werknemers doet, voor uw klanten, voor uw bezoekers, of voor
iedereen; door mensen mee te nemen in uw gezonde ambities, vergoot u het
draagvlak voor het nieuwe beleid.

Commitment van de directie, locatieverantwoordelijke of leidinggevende is cruciaal
om het rookvrij-beleid succesvol in te voeren. Maak daarom duidelijk wat precies de
plannen zijn en houd eventueel ook rekening met het instemmingsrecht van de OR.
De ingangsdatum van het nieuwe beleid bepaalt u zelf, maar een goede suggestie is 1 oktober.

Met Stoptober staat Nederland toch al in het teken van een positieve
stoppen met roken-campagne, en uw rookvrij-beleid maakt dan een vliegende start.

Rookvrij Werken-team
Om verzekerd te zijn van draagvlak voor het nieuwe rookvrij-beleid, is het goed om
een Rookvrij Werken-team samen te stellen. Betrek hierin werknemers van
verschillende afdelingen, leeftijden en functies, zowel niet-rokers als rokers, en als
het even kan ook de bedrijfsarts of preventiemedewerker voor advies over het
stoppen met roken-aanbod. Werken er minder mensen in uw bedrijf, dan is het
waardevol om tijdens een personeelsbijeenkomst te vertellen over de deelname aan
Stoptober en het voornemen om een volledig rookvrij bedrijf te worden. Leg uit wat
deelname aan Stoptober inhoudt, welke ondersteuning rokers van Stoptober mogen
verwachten en, eventueel, wat uw organisatie doet om de stoppoging te faciliteren.

Top-down of inspraak
Belangrijk is dat communicatie positief blijf. Niemand wordt gedwongen te stoppen
met roken, het wordt alleen niet meer getolereerd tijdens kantooruren en op het
bedrijfsterrein. De boodschap is dat we iedereen een rookvrij leven gunnen. En als
stok achter de deur is er nog de nieuwe wetgeving: vanaf 1 januari 2022 mag er in
geen enkel bedrijf meer gerookt worden. Zorg daarom dat rokers en andere
betrokkenen voldoende tijd hebben om zich voor te bereiden op de verandering. Hoe
die verandering zich precies zal voltrekken, verschilt van bedrijf tot bedrijf. De ene
organisatie is meer top-down ingericht, de andere laat juist meer ruimte voor inspraak
door werknemers. In elk geval is het verstandig om vroeg in het proces tijd en
aandacht te reserveren om het nieuwe rookvrij-beleid te laten landen. Hoe meer
voorwerk, hoe soepeler de implementatie later zal verlopen.

De beslissing om samen rookvrij verder te gaan is genomen. De directie heeft zich
gecommitteerd aan een gezonde ambitie en de ingangsdatum voor het nieuwe
rookvrij-beleid is bepaald. U kunt nu door naar Stap 2.

Stap 2: Voorbereiding en planning

Aankondiging van het nieuwe beleid
De aankondiging van het nieuwe rookvrij-beleid is een belangrijk document omdat
hiermee alle medewerkers worden geïnformeerd. Er staat duidelijk in beschreven dat
een gezonde werkomgeving een belangrijke prioriteit is, en ook waarom de
organisatie zich hieraan committeert. Het is belangrijk om voor een verbindende en
positieve toon kiezen. In de aankondiging van het rookvrij-beleid komen de volgende
punten aan bod:

  • Een duidelijk ‘waarom’ over de rookvrije ambities van het bedrijf
  • Een heldere definitie van wat rookvrij werken in de praktijk betekent
    (het beleid in hoofdlijnen)
  • Een concrete datum waarop het nieuwe beleid in zal gaan. Dat het beleid er
    komt, staat vast (de datum is zelfs al geprikt), maar het proces ernaartoe kan
    wel samen met collega’s en medewerkers ingevuld worden
  • Een duidelijke opsomming hoe rokers gestimuleerd en geholpen worden bij
    deelname aan Stoptober

  1. Stimuleer stoppen met roken door Stoptober te promoten
    • Zorg voor voldoende promotiemateriaal van Stoptober
    • Deel informatie over het stoppen met roken-cursusaanbod voor de
      medewerkers, of bied een van de ondersteunende trainingen uit de webshop
      van Stoptober aan
    • Denk ook aan aanvullende hulpmiddelen (nicotinepleisters, kauwgom,
      medicatie)
    • Nodig eventueel ook de partners van uw medewerkers uit om deel te nemen
      aan Stoptober en bied waar nodig ondersteuning

  2. Facilitaire zaken
    • Verwijder alle rookplekken, rookpalen, asbakken en peukentegels
    • Sluit de rookruimte, mocht die nog aanwezig zijn. Per 1 januari 2022 mag er in
      geen enkel bedrijf meer gerook worden
    • Plaats Rookvrij-bordjes, -stickers en -tegels, of kies voor een duidelijke
      belijning of markering.
    • Ontwikkel een protocol voor uw werknemers om bezoekers, klanten en
      collega’s aan te spreken op het rookvrij-beleid

  3. Aanvullende ondersteuning en stimulering
    Stoppen met roken is geen straf, maar een uitdaging voor het hele bedrijf. Maak er
    daarom een leuk event van voor rokers en niet-rokers, inclusief een beloning als het
    lukt om de doelen te behalen. De inzet kan zijn om samen 28 dagen niet te roken
    (zolang Stoptober duurt) in aanloop naar het nieuwe rookvrij-beleid.

    • Zorg voor meer ontspanning of afleiding. Regel een dartbord of een
      pingpongtafel, stimuleer wandelen of sporten tijdens de lunch, bied gratis fruit
      aan, leg tijdschriften en games in de kantine: alles om de zinnen te verzetten
    • Geef niet-rokers tips hoe ze rokers kunnen ondersteunen
    • Geef ex-rokers tips om te ontspannen zonder sigaret

  4. Zorg voor budget
    Stoppen met roken levert veel op, maar daarvoor zal je er wel in moeten investeren.
    De kosten voor het nieuwe rookvrij-beleid zijn afhankelijk van de behoefte en de
    keuzes die u maakt. Denk daarbij aan:
    • Kosten van het Rookvrij Werken-team (projecturen)
    • Stoppen met roken-interventies*
    • Hulpmiddelen (pleisters, kauwgom, medicatie, etc.)
    • Rookvrij-bordjes, -flyers en markeringen
    • Verwijderkosten rookruimtes, asbakken, rookpalen en peukentegels
    • Aanpassingen aan kantine en andere ruimtes
    • Aanvullend aanbod ter ontspanning

    * veel cursussen worden vergoed door de zorgverzekeraar en in sommige
    gevallen hoeft de roker zelfs geen eigen risico te betalen. Mocht dat wel zo zijn,
    dan kan de werkgever ervoor kiezen om het eigen risico te compenseren.


  5. Geïntegreerd rookvrij-beleid
    Het creëren van een rookvrije werkomgeving brengt veel met zich mee. Het is dan
    ook belangrijk om alle veranderingen te integreren in het beleid van het bedrijf. Een
    effectief rookvrij-beleid omvat, onder andere, duidelijk gedetailleerde aanpassingen
    in het bedrijfsbeleid of in de huisregels, al dan niet aangevuld met een juridische
    onderbouwing. Hieronder volgt een korte opsomming van de rechten en plichten van
    zowel de werkgever als de werknemer:

    • De werkgever is verplicht om een gezonde werkplek te faciliteren, een
      rookvrije werkomgeving past daarbij
    • Werknemers hebben recht op een rookvrije werkomgeving
    • De werkgever heeft het recht om zelf de werkwijze, regels en procedures te
      bepalen voor (het gedrag van) de werknemers binnen en rond het bedrijf,
      inclusief de parkeergarage en bedrijfsauto’s
    • Een rookvrij-beleid is van toepassing op alle mensen in dienst, inclusief
      stagiaires en ZZP’ers
    • Werknemers zijn verplicht om zich aan de huisregels en het rookvrij-beleid te
      houden
    • Werknemers die het beleid niet naleven, kunnen door de werkgever beboet of
      zelfs ontslagen worden

  6. Communiceer over rookvrij-beleid
    Duidelijke communicatie is essentieel om een succesvolle verandering te realiseren.
    Het is goed mogelijk dat er in het begin weerstand zal zijn tegen de voorgenomen
    maatregelen. Sta hiervoor open en zorg dat iedereen zich gehoord weet. Blijf altijd
    vriendelijk en begripvol en toon vooral geduld.
    Het plan ligt er en alle voorbereidingen zijn getroffen. U kunt nu door naar Stap 3.

Stap 3: Opstarten en uitvoeren

Zet de beslissende stap
Als alle voorbereidingen getroffen zijn, en het voor alle werknemers duidelijk is wat
het nieuwe rookvrij-beleid inhoudt en wat er van hen wordt verwacht, is het tijd om de
beslissende stap te zetten. Op de aangekondigde datum, bijvoorbeeld de eerste dag
van Stoptober, gaat de knop om. Vanaf dan is de hele organisatie rookvrij!

Een rookvrije werkplek is iets om trots op te zijn. Het moment dat het nieuwe beleid
ingaat, verdient dan ook een feestelijke omlijsting. Het is goed om dit bijzondere
moment samen te markeren, maar vooral ook om daarna met elkaar in gesprek te
blijven. Praat daarom regelmatig met medewerkers en leidinggevenden en vraag hoe
het gaat. Zijn de regels duidelijk, en worden ze ook nageleefd? Is er voldoende
toezicht? Spreken collega’s elkaar aan, of is er extra ondersteuning nodig? Voor een
goede evaluatie onmisbaar zijn de antwoorden op deze vragen onmisbaar.

Toezicht en naleving
Om ervoor te zorgen dat uw medewerkers, klanten en bezoekers de nieuwe
maatregelen vanaf het begin serieus nemen, is het belangrijk om erop toe te zien dat
het rookvrij-beleid ook door iedereen wordt nageleefd. Wees daarom in alle gevallen
duidelijk en houd iedereen op de hoogte van het rookvrij-beleid dat binnen de
organisatie geldt. Kies daarbij altijd voor een vriendelijke en positieve toon, passend
bij uw bedrijf, en steek geen energie in negatieve reacties.

Een rookvrij bedrijf heb je niet van de een op de andere dag. Stoppen met roken is
een dynamisch proces en voor blijvend succes is blijvende aandacht nodig. Daarmee
komt u bij Stap 4.

Stap 4: Monitoren, evalueren & verbeteren

Formele en informele monitoring
Weet wat er speelt. Ga het gesprek aan met alle rokers in uw organisatie en zorg dat
u regelmatig overlegt met medewerkers en leidinggevenden en collega’s en die veel
contact hebben met bezoekers, klanten en leveranciers. Door de situatie ook buiten
de formele evaluatiemomenten om te peilen, heeft u beter zicht op hoe de
beleidsimplementatie verloopt en kunt u de uitvoering waar nodig verbeteren.

(Peuken)overlast
Door het verwijderen van alle rookfaciliteiten in en rond uw bedrijf, valt te voorzien
dat er meer peuken op straat zullen belanden. Als er buiten het bedrijfsterrein veel
gerookt wordt, kunnen omwonenden zich daarover beklagen. Ook dan is het advies:
blijf in gesprek met alle betrokkenen. Spreek uw medewerkers aan op ongewenst

gedrag en vraag ze om – als het dan toch moet – ergens te roken waar niemand er
last van heeft. Daarbij is het goed om te benadrukken hoe schadelijk peuken voor het
milieu zijn. Het is giftig afval vol met microplastics, en alleen daarom al zou je peuken
niet op de grond moeten gooien.

Periodieke evaluatie
Na honderd dagen, of na zes maanden of een jaar, is het tijd om het nieuwe rookvrij-
beleid te evalueren. Bijvoorbeeld door medewerkers en collega’s om feedback te
vragen. Hoe hebben zij deze eerste periode ervaren? Wat gaat goed, en wat kan beter?
Door het gesprek aan te gaan, krijgt u antwoord op de belangrijkste vragen:

  • Zijn er nog collega’s die roken, en zo ja, hoeveel?
  • Lukt het om de nieuwe regels na te leven?
  • Zijn de regels duidelijk en is er voldoende toezicht?
  • Is de communicatie helder voor iedereen?
  • Is er nog behoefte aan aanvullende ondersteuning?

Verbeterplan
Gebruik de uitkomsten van de evaluatie als input voor een verbeterplan. Pas waar
nodig het rookvrij-beleid op punten aan en deel de update met de hele organisatie.
Betrek collega’s en werknemers in de ontwikkeling van het rookvrij werken-
programma en denk samen alvast na over de volgende stap, bijvoorbeeld deelname
aan Stoptober volgend jaar. Met blijvende aandacht wordt elk rookvrij-beleid vanzelf
een blijvend succes.

Disclaimer Dit stappenplan is een samenvatting van het Handboek Rookvrij Werken. Het volledige
handboek en de bijbehorende tools zijn te vinden op www.rookvrijegeneratie.nl/bedrijven.